Zostań lekarzem i ucz się z tej strony!

Jama ustna
Opieka nad jamą ustną zależy przede wszystkim od stanu ogólnego chorego, w tym od stanu jego świadomości. Jeżeli chory może sam umyć zęby, to dwa razy dziennie, rano i wieczorem podajemy mu: kubek z ciepłą wodą, szczoteczkę, pastę lub proszek do mycia zębów i naczy­nie do wypluwania wody (nie powinien odpluwać do miednicy, w której się myje). Ewentualną pomoc należy dostosować do możliwości chorego, tj. przygotować i po­dać mu przybory, rozłożyć ręcznik pod brodę, podtrzymywać mu ewentualnie głowę, podawać wodę do płukania ust i podsuwać naczynie do jej wypluwania. Pielęgnowanie jamy ustnej u ciężko chore­go, tj. z wysoką temperaturą, w ciężkim stanie, w tym także nieprzytomnego, wy­maga specjalnego postępowania.

Przy myciu piersi i brzucha można dla ochrony pościeli ułożyć na boku ręcznik. Myć trzeba starannie, zwracając szczegól­ną uwagę na fałdy skórne, które po umyciu i starannym osuszeniu ręcznikiem trzeba lekko natalkować. Jeżeli chory tego sobie ręcznik, ustawiamy na nim miednicę do której chory wkłada stopę. Najpierw trzeba umyć udo i podudzie, a następnie stopę —zwracając uwagę na szczeliny pomiędzy palcami. Do mycia należy używać mydła i szczoteczki oraz pumeksu usuwającego zrogowaciałe warstwy naskórka. Po do­kładnym osuszeniu trzeba obciąć paznok­cie. Tak samo postępuje się przy myciu drugiej nogi.
Chorego należy także podmyć. Po zmianie wody w miednicy na czystą i ciepłą, pod­kładamy pod pośladki gruby ręcznik, zgi­namy i rozstawiamy szeroko nogi chorego. Jeżeli może on podmyć się sam, należy podać mu namydloną myjkę i płukać ją. W przeciwnym razie zabieg musi wykonać osoba pielęgnująca.

Mycie rozpoczyna się od twarzy, używając do tego myjki przeznaczonej do górnych części ciała. Mydła używamy lub nie, w zależności od życzenia chorego. Do mycia uszu i szyi należy zawsze użyć mydła. Po dokładnym umyciu i osuszeniu tej czę­ści ciała wyjmuje się spod głowy ręcznik i rozkłada go wzdłuż tułowia, najpierw pod jedną, potem pod drugą ręką, tak aby dobrze osłaniał przykrycie. Na ręczniku kładzie się bowiem rękę chorego oraz mie­dnicę z wodą i mydelniczkę z mydłem. Chory wkłada dłoń do miednicy. Myjemy wówczas bark, pachę, ramię i przedramię chorego. Jeżeli chory odczuwa chłód, to po osuszeniu umytych części należy je na czas mycia dłoni osłonić ręcznikiem. Dłoń trzeba dokładnie umyć, używając mydła i szczoteczki oraz w razie potrzeby obciąć paznokcie.

Do mycia potrzebne są: miednica z cie­płą wodą, trzy ręczniki, w tym jeden cienki, dwie myjki frotowe lub gąbki, mydło, szczoteczka do paznokci, pumeks, noży­czki, krem, dezodorant, alkohol do naciera­nia i talk oraz przybory do mycia zębów. Potrzebny jest także grzebień i szczotka do włosów. Wszystkie te przybory należy uprzednio przygotować i ułożyć blisko łóżka chorego.
Najlepiej rozpocząć od mycia zębów. Po­tem należy pomóc choremu zdjąć nocną bieliznę. Na poduszce, dla ochrony przed jej zmoczeniem, pod głową, szyją i barkami rozkłada się gruby ręcznik, a jego brzegi zakłada się na przykrycie chorego, robiąc wokół głowy i szyi duży odsłonięty „dekolt”.

W czasie porannej toalety myjemy przede wszystkim te części ciała, które ulegają największemu zabrudzeniu, oraz te, które narażone są na największy ucisk. Mycie jest bowiem swego rodzaju masa­żem skóry. W czasie toalety porannej chory powinien więc mieć umytą twarz, uszy, szyję, ręce — a szczególnie starannie dło­nie i pachy, klatkę piersiową — ze zwróce­niem uwagi na fałdy pod piersiami u ko­biet, plecy wraz z pośladkami oraz szparę pośladkową. Powinien być podmyty. Wa­żną część toalety stanowi umycie zębów.

Utrzymanie czystości osobistej
Toaleta chorego w łóżku
Utrzymanie chorego w czystości ma duże znaczenie w zapobieganiu zakażeniom, odleżynom, a także wpływa dodatnio na samopoczucie chorego. Mycie chorego jest również dobrą okazją do dokładnego obejrzenia skóry w celu wykrycia ewen­tualnych zaczerwienień, zasinień, wysyp­ki, odparzeń, odleżyn. Mycie stwarza także okazję do rozmowy z chorym oraz daje szansę na jego uaktywnienie, tzn., jeżeli jest to tylko możliwe, staramy się dopro­wadzić do tego, aby próbował myć się sam.
Chory powinien być myty dwa razy dzien­nie. Toaleta poranna ma duże znaczenie dla samopoczucia chorego w ciągu dnia, wieczorem jest przygotowaniem do moż­liwie dobrego spędzenia nocy. Najważ­niejsze czynności wchodzące w skład toa­lety to: częściowe mycie ciała, mycie zę­bów, uczesanie oraz prześcielenie łóżka z ewentualną zmianą bielizny.

Następnie obluźnia się wszystkie spodnie warstwy bielizny po­ścielowej. Jedna osoba unosi i podtrzy­muje chorego, druga — na wolnej części łóżka—zwija w rulon brudne prześcierad­ło i podkłady, tak daleko, jak jest to moż­liwe i układa na ich miejsce rulon czystej bielizny, zwracając uwagę na to, aby po rozłożeniu nie trzeba było jej przesuwać. Jeżeli choremu jest niewygodnie pozos­tawać dłużej w ułożeniu niskim, to po rozłożeniu czystej bielizny, jej wyrównaniu i umocowaniu prześcieradła pod- matera­cem w głowach łóżka, można założyć czyste poduszki i ułożyć na nich chorego. Dalsze postępowanie jest podobne jak przy zmianie podkładu i ścieleniu łóżka. Poszwę na kocu wygodnie jest zmieniać poza łóżkiem chorego, przykrywając go na ten czas czymś innym.

Następnie dwie osoby stając na­przeciwko siebie po przeciwnych stronach stołu marszczą je do 2/3 długości, zaczyna­jąc od tej strony, która znajduje się pod nogami chorego, a pozostałą częścią owi­jają zmarszczenie—tworząc możliwie cia­sny rulon. W czasie marszczenia trzeba przytrzymywać podkłady, aby się nie prze­suwały. Rulon i resztę czystej bielizny kładzie się blisko przy łóżku chorego. Po­stępując w taki sam sposób, jak przy ście­leniu łóżka przez dwie osoby, po wyjęciu poduszek zmienia się na nich poszewki. Choremu na ten czas można pozostawić Jasiek pod głową.

Obydwie rozdzielają brudny podkład od czystego, czysty umocowują wsuwając jego górny brzeg pod materac. Następnie, stojąc bokiem do łóżka, obydwie osoby równocześnie unoszą chorego, wsuwając bliższą rękę pod niego, a drugą szybkim ruchem zsuwają w dół najpierw brudny podkład, a następnie rozprostowują czy­sty. Czysty podkład trzeba dobrze naciąg­nąć kilkoma ruchami na całej szerokości i umocować pod materacem. Jeżeli zamierzamy zmienić całkowicie bie­liznę pościelową, to najpierw musimy prześcieradło, podkład gumowy i płócien­ny ułożyć na dużym stole w takiej kolejno­ści, w jakiej będą one leżeć na łóżku chorego.

Bieliznę pościelową można zmienić całkowicie lub częściowo u obłożnie cho­rego bez przenoszenia go z łóżka. Najczęś-ciej zmieniany jest podkład. W tym celu stając po obu stronach łóżka naprzeciwko siebie zakładamy brzegi przykrycia na cho­rego, a następnie obluźniamy z obu stron brudny podkład i razem unosimy chorego Jedna osoba podtrzymuje go w pozycji półsiedzącej, a druga wyjmuje poduszki, przetrzepuje je i odkłada na krzesło, na­stępnie zwija pod chorego brudny pod­kład, tyle, ile się da, a na jego miejscu rozkłada czysty, który został uprzednio zwinięty w rulon, odwija jego brzeg i ukła­da poduszki, na których kładzie chorego.